Hakem değerlendirmesi nedir?

Hakemler akademik yayıncılıkta önemli bir rol oynamaktadır. Hakem denetimi araştırmaları doğrulamakta, değerlendirilebilmesi için bir yöntem oluşturmakta ve araştırma camiaları içinde ağ kurma imkanlarını artırmaktadır. Eleştirilere rağmen, hakem denetimi halen daha araştırmaların doğrulanması için en geniş kapsamlı olarak kabul gören yöntemdir.

Geçmiş

Elsevier, teker teker makalelerin ve bunları yayınlayan dergilerin kalite ve geçerliliğini korumak için hakem denetimine güvenmektedir.

300 yıl öncesinde ilk bilimsel dergilerin ortaya çıkmasından bu yana, hakem denetimi bilimsel iletişimin resmi bir parçası haline gelmiştir. Hakem denetimi sürecini resmileştiren ilk derginin The Philosophical Transactions of the Royal Society olduğu düşünülmektedir.

Eylül 2009'da, kamunun 'güvenilir bilim' konusundaki anlayışını geliştirmek, bugüne kadarki en geniş kapsamlı uluslararası yazar ve hakem anketi olan 2009 Hakem Denetimi Çalışmasını başlatmak için bağımsız bir sivil toplum kuruluşu olan Sense About Science ile ortaklık kurmuştur.

Hakem denetimi hakkında daha fazla bilgi almak için ücretsiz Elsevier Researcher Academy'i ziyaret edin.


Hakem denetimi süreci

Hakem değerlendirme süreci


Hakem denetimi türleri

Tek kör denetim

Hakemlerin isimleri yazardan saklanır. Bu geleneksel ve en yaygın denetim yöntemidir.

  • Hakemin isminin gizli kalması tarafsız kararlar verilebilmesine imkan sağlar – hakemler yazarların etkisi altında kalmaz.
  • Yazarlar, kendi alanlarındaki hakemlerin çalışmalarının yayınlanmasını geciktirebileceğinden ve çalışmayı hakemin kendisinin yayınlaması için bir şans doğabileceğinden endişe duyabilir.
  • Hakemler isimlerinin gizli kalmasını, yazarın çalışmasıyla ilgili yorum yaparken gereksiz düzeyde eleştirel veya sert olmalarını haklı çıkarmak için kullanabilir.

Çift kör denetim

Hem hakem hem de yazarın isimleri saklıdır.

  • Yazarın isminin saklı olması, örneğin yazarın milliyeti veya geçmişteki tartışmalı çalışmalarına dayalı olarak hakemin yanlı olmasının önüne geçer.
  • Prestijli ve tanınmış yazarlar, itibarlarına değil, makalelerinin içeriğine dayalı olarak değerlendirilir.
  • Hakemler yazım tarzları, konuları veya kendilerinden yaptıkları alıntılar sayesinde yazarın kim olduğunu sıklıkla anlayabilmektedir.
  • Çift  Kör Hakem Denetimi Kurallarında yazarlar için daha fazla bilgi bulunabilir.

Açık denetim

Hakem ve yazar birbirlerinin kim olduğunu bilir.

  • Bazıları bunun kötü niyetli yorumların önüne geçmenin, intihali durdurmanın, hakemlerin kendi gündemlerini izlemelerini önlemenin ve açık, dürüst bir denetimin teşvik edilmesinin en iyi yolu olduğuna inanmaktadır.
  • Bazıları ise açık denetimin daha az dürüst bir süreç olduğunu, nezaket veya intikam korkusunun bir hakemin eleştirilerini kendisine saklamasına veya yumuşatmasına sebep olacağını düşünmektedir.

Daha şeffaf hakem denetimi

Hakemler akademik yayıncılıkta hayati bir role sahiptir, ancak sağladıkları katkılar genelde saklı kalmaktadır. Halihazırda üç Elsevier dergisi, ScienceDirect'teki makalenin yanında ek olarak denetim dosyalarını da yayınlamaktadır.

  • Hakemlerin oynadığı önemli rolü teslim eder
  • Yayınlanan makaleleri zenginleştirir ve okuma deneyimini geliştirir

Makale aktarım hizmeti

Elsevier yazarları gönderdikleri makaleyi reddedilmesi halinde bir dergiden diğerine yeniden biçimlendirmeye ve genellikle yeniden hakem denetimine sokmaya gerek olmaksızın ücretsiz olarak aktarabilir.

  • Hakemlerden aynı makaleyi değişik dergiler için birden çok kez denetlemeleri istenmez.
  • Yazarların makalelerini yeniden biçimlendirmek için fazladan zaman harcamasına gerek yoktur.

Okuyacak ilginç şeyler

  • Irene Hames'in 2012 tarihli Academic and Professional Publishing makalesinin 2. bölümü ScienceDirect'te.
  • Ray Spier'dan “The history of the peer-review process” Trends in Biotechnology, 2002, ScienceDirect'te.