Uczciwość badań naukowych

Firma Elsevier uczestniczy w realizacji celu społeczności badawczej, jakim jest promocja uczciwości badań naukowych – od prawidłowo określonej metody realizacji badań lub projektu, po przesyłanie artykułu zgodne z etyką, prawidłowe recenzowanie publikacji i udostępnianie wyników badań naukowych do ponownego wykorzystania. Poniżej wymieniamy krótko liczne inicjatywy, które podejmujemy, aby zamienić tę wizję w rzeczywiste działania.

Informacja, edukacja i szkolenia

Uczciwość badań naukowych to częsty temat sesji edukacyjnych i szkoleniowych prowadzonych przez instytucje badawcze. Elsevier również oferuje takie szkolenia, zwłaszcza w kontekście pisania i publikowania artykułów naukowych.

Autorzy:

Wykłady online i interaktywne kursy o różnorodnej tematyce obejmującej kwestie autorstwa, plagiatu i konfliktu interesów.

  • Wykłady online prowadzone są przez czołowych ekspertów, którzy następnie przeprowadzają stymulujące dyskusję sesje pytań i odpowiedzi.
  • Interaktywne kursy szkoleniowe prowadzą uczestników przez określony temat, a jednocześnie sprawdzają ich wiedzę.

Odwiedź Kampus wydawniczy Researcher Academy

Redaktorzy:

Nowi redaktorzy często potrzebują wsparcia, gdy po raz pierwszy napotykają na problemy związane z uczciwością badań naukowych. Również renomowani redaktorzy cenią wsparcie w przypadkach domniemania nieuczciwości badawczej.


Powtórne wykorzystanie danych badawczych

Dane badawcze są fundamentem, na którym budowana jest wiedza naukowa i medyczna. Wraz ze wzrostem cyfryzacji badań naukowych pojawiają się nowe możliwości przechowywania i zabezpieczania danych z badań. Zapisywanie wyników badań w formie cyfrowej ma wiele zalet:

  • usprawnia dostęp do nich, ich powtórne użycie i odtwarzalność,
  • obniża koszty,
  • oszczędza zasoby,
  • ułatwia odkrycia,
  • sprzyja badaniom multidyscyplinarnym,
  • promuje uczciwość publikowanych badań naukowych.

W Elsevier uważamy, że istnieje 10 cech świadczących o wysokiej efektywności danych. Można je wykorzystać do opracowania lepszych procesów i systemów zarządzania danymi przez cały cykl ich życia. Cechy te obejmują zabezpieczanie, dostępność, cytowanie, reprodukowanie i powtórne wykorzystanie danych. Mając na względzie powyższe cechy, uczestniczymy w inicjatywach takich jak Force11, Scholix oraz Research Data Alliance (RDA).

Jako wydawca oraz dostawca danych analitycznych Elsevier tworzy produkty i platformy cyfrowe, które czynią z danych badawczych ważną część procedury badawczej, dzięki czemu są one dostępne, wykrywalne i mogą być powtórnie wykorzystane. W ostatecznym rozrachunku działania te wspierają uczciwość publikowanych badań naukowych.

Wszystkie poniższe narzędzia są ze sobą w pełni zintegrowane, co pozwala uniknąć wykonywania dwa razy tej samej pracy. Wszystkie narzędzia są wyposażone w otwarte interfejsy API, co umożliwia również integrację lokalną.

  • Serwis Mendeley Data oferuje repozytorium danych, gdzie badacze mogą przechowywać, wyszukiwać, udostępniać i eksponować swoje dane badawcze oraz współpracować ze sobą
  • ProgramResearch Elements dostarcza zbiór recenzowanych czasopism z otwartym dostępem, które udostępniają dane, oprogramowanie, materiały i metody, umożliwiając ich odnalezienie, ponowne wykorzystanie i cytowanie.
  • Elektroniczny notatnik laboratoryjny Hivebench ułatwia badaczom wykonywanie adnotacji, udostępnianie i odzyskiwanie danych eksperymentalnych i metod w warunkach laboratoryjnych.

Zapoznaj się z listą wszystkich naszych inicjatyw dotyczących danych


Plagiat i manipulacja obrazami

Jednym z najpowszechniejszych naruszeń uczciwości badań naukowych jest plagiat.

  • W celu umożliwienia wykrywania plagiatów przed publikacją materiału społeczność wydawców STM połączyła siły, by opracować procedurę kontroli podobieństwa Crossref (wcześniej zwaną CrossCheck) — usługę pomagającą redaktorom zweryfikować oryginalny charakter pracy. Elsevier dodało do tego serwisu ponad 10 milionów artykułów i ponad 7000 książek i korzysta z tej usługi, porównując każdy przesłany maszynopis z ponad 50 milionami wcześniej opublikowanych treści naukowych.

Od niedawna rośnie liczba przypadków nieuczciwych zachowań związanych z powielaniem obrazów lub ich niewłaściwym wykorzystaniem. Takie przykłady są niekiedy znajdowane przez spostrzegawczych recenzentów lub redaktorów, ale potrzebny jest systematyczny proces konsekwentnego wykrywania potencjalnych problemów.

  • Niektóre z naszych czasopism już teraz poddają przesłane obrazy ręcznemu procesowi kontroli obrazów, ale zastosowanie go do wszystkich maszynopisów będzie wymagać procedury półautomatycznej.
  • Firma Elsevier aktywnie działa w tej dziedzinie, prowadząc programy pilotażowe i sponsorując badania nad opracowaniem oprogramowania — na przykład we współpracy z Uniwersytetem Humboldta w Berlinie utworzyliśmy Centrum zaawansowanych danych i tekstu Humboldta i Elsevier (ang. Humboldt-Elsevier Advanced Data & Text (HEADT) Centre), którego celem jest badanie problemów związanych z uczciwością badań naukowych.

Uporządkowana i transparentna sprawozdawczość

Na przestrzeni wielu lat uczciwość badań w zakresie zdrowia i medycyny oraz związana z nimi sprawozdawczość poprawiły się dzięki wymogom przestrzegania wytycznych dot. raportowania, takich jak CONSORT. W innych dyscyplinach takie standardy nie są łatwo dostępne, choć panuje opinia, że mogłyby być bardzo użyteczne.

  • Dlatego czasopismo Elsevier Biochemical Pharmacology wprowadziło listę kontrolną dla autorów, aby zagwarantować przestrzeganie i zgłaszanie właściwych procedur badawczych.
  • Wydawnictwo Cell Press wprowadziło metody STAR w większości swoich czasopism. STAR to metody, które zapewniają uporządkowaną (Structured), przejrzystą (Transparent), dostępną (Accessible) sprawozdawczość (Reporting). Dzięki intuicyjnej, konsekwentnej strukturze, która sprawnie współgra z przepływem informacji naukowej, promują one rygor i solidność. W rezultacie sprawozdawczość jest łatwiejsza dla autora, a odtwarzanie informacji — łatwiejsze dla czytelnika. Gdy w ubiegłym roku w czasopiśmie Cell rozpoczęto publikowanie prac przy pomocy z wykorzystaniem metod STAR, reakcje były bardzo pozytywne.  
    Jak napisał jeden z badaczy:

Naprawdę wierzę, że środek ten pomoże uczynić naukę bardziej odtwarzalną.


Rejestracja wstępna i raporty rejestrowane

Kluczowym elementem właściwego procesu badawczego jest niedopuszczenie, aby cokolwiek miało wpływ na wykonanie protokołu badawczego oraz na gromadzenie czy analizę danych. Wstępna rejestracja metodologii badań jest sposobem na zwiększenie transparentności i odtwarzalności nauki poprzez powtórną analizę protokołów przed przeprowadzeniem eksperymentów.

Czasopismo Cortex oferuje raporty rejestrowane

W 2013 roku czasopismo Elsevier Cortex stało się jednym z pierwszych czasopism oferujących raporty rejestrowane – rodzaj empirycznych artykułów stworzonych w celu wyeliminowania tendencyjności publikacji i zachęcenia do najlepszych praktyk w nauce.  Odmiennie niż w konwencjonalnym procesie wydawniczym Cortex i inne nasze czasopisma przy pomocy raportów rejestrowanych (Registered Reports) wstępnie akceptują artykuł oparty na uprzednio przedłożonym protokole badań, który został uznany za poprawny metodologicznie i porusza ważną naukową kwestię. Autorzy, uzbrojeni w tę wstępną akceptację pracy, mogą przeprowadzić badania, wiedząc, że wyniki same w sobie nie wpłyną na publikację artykułu. Jednocześnie czytelnicy finalnego artykułu mogą mieć większą pewność, że pracę da się powtórzyć, ponieważ początkowe przewidywania dotyczące badań oraz plany w zakresie analizy zostały niezależnie zrecenzowane.

Wyświetl przykład niedawnego raportu rejestrowanego (Registered Report)


Kampania REWARD czasopisma The Lancet

Każdego roku na całym świecie na badania biomedyczne wydaje się około jedną trzecią biliona dolarów (USD). Są jednak dowody wskazujące na to, że część tej inwestycji jest marnotrawiona z powodu sposobów wyznaczania priorytetów badań, projektowania, przeprowadzania i analizowania badań, jak również ich regulacji i zarządzania nimi. Pewną rolę odgrywa tu także brak publikacji wielu badań i niedostateczne informowanie o ich publikacji.

Po publikacji w roku 2014 serii czterech artykułów o tym, jak podnieść wartość i zmniejszyć marnotrawstwo w badaniach biomedycznych, The Lancet rozpoczął kampanię REWARD (ang. REduce research Waste And Reward Diligence — redukcja marnotrawstwa w badaniach naukowych i nagradzanie sumienności), wzywając wszystkich zaangażowanych w badania biomedyczne, aby krytycznie przyjrzeli się sposobowi swojej pracy i zadbali, by badania były możliwie jak najbardziej wartościowe i użyteczne.

Deklaracja REWARD zawiera następujące porozumienie:

Wierzymy, że jesteśmy odpowiedzialni nie tylko za dążenie do zgłębiania wiedzy, lecz również za udoskonalanie praktyki badań jako takiej.  Przyczyni się to do poprawy jakości zdrowia i życia wszystkich narodów na całym świecie. Jako sponsorzy, organy regulacyjne, organizacje komercyjne, wydawcy, redaktorzy, badacze, użytkownicy badań i inni — zobowiązujemy się brać udział w zwiększaniu wartości i redukcji marnotrawstwa w badaniach.

Czytaj więcej o artykułach, deklaracji, kampanii, jej partnerach i aktualnościach.


Publikowanie artykułów dotyczących badań odtwórczych

Zapewnienie możliwości odtworzenia badań jest ogromnym krokiem w kierunku ich wiarygodności, a także pokazuje innym badaczom, sponsorom oraz społeczeństwu, że nauce można ufać. Musimy o to dbać, aby chronić naukę. Tym niemniej, badania odtwórcze rzadko się publikuje, co może wynikać z następujących powodów:

  • po części, z braku „przełomu” w takim badaniu, a co za tym idzie — z uwagi na mniejsze uznanie przypadające autorowi/autorom, gdyż na ogół odpowiednie cytowania odnoszą się do oryginalnej pracy
  • a także ze związanego z tym przeświadczenia, że czasopisma i ich redaktorzy nie są zainteresowani badaniami odtwórczymi, zwłaszcza takimi, które potwierdzają poprzednie rezultaty.

Jako czołowy wydawca Elsevier pomaga zmniejszyć ten dający się zauważyć opór przed publikacją.

  • Zapewniany przestrzeń dla badań promujących odtwarzalność: czasopisma takie jak Heliyon przyjmują z otwartymi ramionami badania dobrej jakości, bez względu na ich wynik.
  • Przygotowaliśmy również serię wirtualnych wydań specjalnych skupiających się na temacie odtwarzalności badań: na przykład, jedno z nich traktuje o badaniach odtwórczych w neurobiologii, neurologii, psychologii i psychiatrii, a inne zawiera artykuły o znaczeniu odtwarzalności badań.
  • Obecnie pracujemy nad nowym rodzajem artykułu poświęconym badaniom odtwórczym, który wkrótce będzie dostępny w szeregu czasopism.

Transparentność w kwestii autorstwa i roli współpracowników autorów

Wraz ze wzrostem interdyscyplinarnego charakteru badań naukowych wzrasta i zmienia się rola autorów.  Duże projekty kooperacyjne często angażują setki osób przyczyniających się do powstania artykułu i nawet przy mniejszych projektach badawczych lista autorów zawierająca nazwiska 10–15 osób nie jest niczym niezwykłym. Autorstwo oznacza uznanie, ale również odpowiedzialność — zarówno za treść artykułu, jak i za rzetelność zawartych w nim danych.  W przypadku każdego artykułu umieszczenie na liście autorów jest oznaką znaczącego przyczynku do jego powstania oraz zgody na jego treść i publikację.

Taksonomia CRediT powstała jako efekt wspólnego wysiłku szeregu instytucji badawczych, wydawnictw, agencji finansujących, organizacji normalizacyjnych i innych. Nowa taksonomia została opracowana, aby sprecyzować, co autorzy konkretnie wnoszą do danego artykułu, i zapewnić jasne definicje funkcji, jakie mogą pełnić. Celem taksonomii i jej wdrożenia jest również zapewnienie większego uznania dla pracy każdego autora i zmniejszenie sporów o autorstwo.


Sponsor Światowej Konferencji nt. Uczciwości Badań Naukowych

Firma Elsevier z dumą sponsoruje Światową Konferencję nt. Uczciwości Badań Naukowych (WCRI).

  • W ramach konferencji WCRI 2017 współorganizowaliśmy warsztaty „Rola przetwarzania tekstu i obrazu w promowaniu odpowiedzialnych praktyk badawczych”. Dzięki prezentacjom przedstawicieli świata nauki i przemysłu — badaczy, programistów i dostawców oprogramowania, warsztaty te podejmowały temat obecnych i przyszłych zastosowań technologii, mogących przyczynić się do udoskonalenia nauki. Koncentrowały się w szczególności na tym, jak można wykorzystać w tym kontekście technologie eksploracji tekstu i przetwarzania obrazu.

Przeglądaj abstrakty z tych warsztatów.