Czym jest recenzja naukowa?

Recenzenci odgrywają kluczową rolę w procesie wydawniczym tekstów naukowych. Pomagają potwierdzić wyniki badań naukowych, ustalić metodę, jakiej można użyć do ich oceny i zwiększyć możliwości współpracy w społecznościach badaczy. Pomimo krytyki recenzje naukowe to nadal jedyna powszechnie akceptowana metoda potwierdzania wyników badań naukowych.

Kontekst

Proces recenzji naukowej jest w Elsevier wykorzystywany jako narzędzie służące do utrzymania wysokiej jakości i zgodności ze stanem faktycznym poszczególnych artykułów oraz czasopism, w których są one publikowane.

Recenzje naukowe są formalną częścią komunikacji naukowej od czasu pojawienia się pierwszych czasopism naukowych ponad 300 lat temu. Czasopismo The Philosophical Transactions of the Royal Society jest uważane za pierwsze, które sformalizowało proces recenzji naukowej.

We wrześniu 2009 r. wraz z organizacją pozarządową Sense About Science, zajmującą się promowaniem powszechnego zrozumienia pojęcia „zdrowej nauki”, opracowaliśmy Badanie Recenzji Naukowych 2009, największą jak dotąd międzynarodową ankietę dla autorów i recenzentów.

Aby dowiedzieć się więcej o recenzjach naukowych, odwiedź bezpłatny Kampus wydawniczy Elsevier Publishing Campus.


Proces recenzji naukowej

Proces recenzji naukowej


Typy recenzji naukowych

Jednostronnie anonimowa recenzja

Nazwiska recenzentów są ukryte przed autorem. Jest to tradycyjna i, jak dotąd, najbardziej powszechna metoda recenzowania.

  • Anonimowość recenzenta gwarantuje bezstronność decyzji — autorzy nie wywierają wpływu na recenzenta.
  • Autorzy mogą obawiać się, że recenzenci zajmujący się tą samą dziedziną mogą opóźniać publikację, dając sobie możliwość publikacji w pierwszej kolejności.
  • Recenzenci mogą wykorzystać swoją anonimowość jako usprawiedliwienie nadmiernej krytyki lub surowości w komentarzach do prac autora.

Obustronnie anonimowa recenzja

Zarówno recenzent, jak i autor są anonimowi.

  • Anonimowość autora wyklucza wszelkie uprzedzenia recenzenta, na przykład związane z krajem pochodzenia autora lub jego poprzednimi kontrowersyjnymi pracami.
  • Artykuły znakomitych i renomowanych autorów są oceniane na podstawie samej treści, a nie reputacji badaczy.
  • Częstokroć recenzenci mogą zidentyfikować autora po jego stylu pisania, tematyce lub cytowaniach z jego własnych prac.
  • Dodatkowe informacje dla autorów znajdują się w naszych wytycznych dotyczących obustronnie anonimowych recenzji naukowych.

Recenzja otwarta

Recenzent i autor znają nawzajem swoje nazwiska.

  • Niektórzy uważają, że jest to najlepszy sposób zapobiegania złośliwym uwagom, plagiatom, realizacji przez recenzentów własnych celów, a także zachęta do przedstawienia otwartej, uczciwej opinii.
  • Inni uznają recenzję otwartą za proces mniej uczciwy, ponieważ grzeczność lub obawy recenzenta przed reperkusjami mogą spowodować, że powstrzyma się przed krytyką lub ją złagodzi.

Bardziej transparentna recenzja naukowa

Recenzenci odgrywają decydującą rolę w akademickim procesie wydawniczym, chociaż ich wkład jest często niedostrzegany. Obecnie w trzech czasopismach Elsevier obecnych na ScienceDirect obok artykułów są publikowane dodatkowe pliki z recenzjami.

  • Stanowi uznanie ważnej roli recenzenta.
  • Wzbogaca publikowane artykuły i poprawia ich odbiór.

Usługa przenoszenia artykułów (Article transfer)

Autorzy odrzuconych artykułów mogą bezpłatnie przenosić je z jednego do drugiego czasopisma Elsevier bez potrzeby ponownego formatowania, a często również bez konieczności uzyskania kolejnych recenzji naukowych.

  • Nie prosimy recenzentów o kilkukrotną ocenę tych samych artykułów dla różnych czasopism.
  • Autorzy nie muszą dodatkowo tracić czasu na ponowne formatowanie maszynopisu.

Interesujące lektury